ABD ve İran arasındaki gizli barış planı sızdı

Hürmüz Boğazı'nda meşru müdafaa operasyonları ve peş peşe gelen askeri misillemelerle sarsılan Ortadoğu’da, diplomatik perde arkasında tarihin en büyük pazarlıklarından biri yürütülüyor.

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio’nun "Anlaşma birkaç gün sürebilir" açıklaması ve Tahran’dan gelen temkinli mesajlar, Katar’da masaya yatırılan 14 maddelik mutabakat taslağının detaylarını gün yüzüne çıkardı.

Nisan ayında ilan edilen geçici ateşkese rağmen; tarafların nükleer hırslar, deniz ablukaları, yaptırımlar ve İsrail-Hizbullah savaşı gibi kemikleşmiş krizler üzerindeki bilek güreşi devam ediyor.

Reuters'ın haberine göre, Katar’da yürütülen dolaylı müzakerelerde diplomatlar, savaşı tamamen bitirmek ve kalıcı barışı inşa etmek adına iki aşamalı bir "köprü" planı üzerinde uzlaşma sağladı.

Gerek Washington gerekse Tahran kanadından sızan bilgiler, iki başkentin de masaya çok güçlü kozlarla oturduğunu gösteriyor.

İran, elindeki Hürmüz Boğazı kontrolünü; ABD ise İran limanlarına uyguladığı ağır deniz ablukasını birer kaldıraç olarak kullanıyor.

Müzakerelerin birkaç gün daha uzamasına neden olan ve her an masayı devirme potansiyeli taşıyan üç kritik başlık bulunuyor:

Katar'da metin üzerindeki pürüzler giderilse bile anlaşmanın yürürlüğe girmesi karmaşık bir onay mekanizmasına bağlı. Taslak metin önce İran Yüksek Ulusal Güvenlik Konseyi’ne sunulacak.

Buradan çıkacak karar, nihai onay için İran’ın yaklaşık 10 haftadır yüzünü ve sesini sır gibi saklayan dini lideri Ayetullah Mücteba Hamaney’e gönderilecek.

Amerikalı kaynaklar, Hamaney’in planın ana şablonuna şimdiden yeşil ışık yaktığını öne sürüyor.

Ancak 2015'te imzalanan ve Trump tarafından 2018'de yırtılan ilk nükleer anlaşmanın teknik uzmanlarca yıllarca tartışıldığı düşünüldüğünde, bu 14 maddelik planın bölgeye gerçekten barış mı getireceği yoksa yeni bir çatışmanın fitilini mi ateşleyeceği önümüzdeki günlerde netleşecek.