Müzede 70 yıl boyunca yanlış etiketlendi: Mamut sanılan kalıntılar bambaşka bir hayvana ait

Bilim dünyasında bazen en büyük keşifler eski bir yanlışın düzeltilmesiyle başlıyor. Alaska'da bulunan ve yıllarca mamut omurgası olarak sergilenen fosiller üzerinde yapılan DNA ve radyokarbon testleri araştırmacıları beklenmedik bir sonuca ulaştırdı: Kemikler bir mamuta değil antik balinalara aitti.

Fotoğraf Takvim.com.tr grafik servisi tarafından hazırlanmıştır.

Hikaye, arkeolog Otto Geist'in 1950'li yıllarda Alaska iç kesimlerinde yaptığı keşifle başladı. Fairbanks yakınlarında bulunan büyük kemik parçaları bölgenin tarih öncesi megafaunasıyla ünlü olması nedeniyle doğrudan yünlü mamut kalıntıları olarak değerlendirildi.

O dönem bölgede mamut, bizon ve diğer Buzul Çağı canlılarına ait birçok fosil bulunmuştu. Bu nedenle kemiklerin mamuta ait olduğu düşüncesi neredeyse hiç sorgulanmadı.

Resimde görülen büyüme plakaları iki balina türüne aitti. (Alaska Fairbanks Üniversitesi)

Yıllar sonra Alaska Üniversitesi Kuzey Müzesi'nde yapılan incelemeler araştırmacıların dikkatini çekti. Fosillerin yaşı ölçüldüğünde ortaya çıkan sonuç şaşırtıcıydı: Kemikler yalnızca 2.000 ila 3.000 yıllıktı. Bu durum büyük bir çelişki yaratıyordu. Çünkü yünlü mamutların yaklaşık 10 bin yıl önce yok olduğu biliniyordu. Bazı küçük toplulukların birkaç bin yıl daha yaşamış olabileceği düşünülse de bulunan fosiller yine de "fazla genç" görünüyordu. Bilim insanları bu noktada "bir şeylerin ters gittiğini" fark etti.

Fosillerin 70 yıl boyunca mamut kemikleri olduğu düşünülüyordu; ta ki yapılan testler şaşırtıcı derecede farklı bir türü ortaya çıkarana kadar. (Science Alert)

NY Post'ta yer alan habere göre araştırmayı yürüten biyokimyacı Matthew Wooller ve ekibi kemiklerde karbon ve nitrojen analizleri yaptı. Sonuçlar söz konusu canlıların deniz kaynaklı besinlerle beslendiğini gösterdi.

Bu veri mamut teorisini daha da zayıflattı. Çünkü kara canlısı olan mamutların deniz ekosistemine ait beslenme izleri taşıması neredeyse imkânsızdı. Araştırmacılar daha sonra DNA analizine geçti ve gizem tamamen çözüldü.

Fosillerin gerçek sahiplerinden biri olan minke balinası.( Fotoğraf: Jay S)

Genetik incelemeler sonucunda fosillerin iki ayrı balina türüne ait olduğu ortaya çıktı: Minke balinası ve bir Kuzey Pasifik balinası. Böylece 70 yıl boyunca mamut sanılan kemiklerin aslında deniz memelilerine ait olduğu kesinleşti. Bilim insanları için asıl şaşırtıcı nokta ise bu değildi. Asıl soru şuydu: Balina kemikleri kıyıdan bu kadar uzak bir bölgeye nasıl ulaşmıştı?

Araştırmacılar bu gizem için birkaç farklı ihtimali değerlendiriyor. Bazı uzmanlar kemiklerin insanlar tarafından taşınmış olabileceğini düşünüyor. Geçmişte yerli toplulukların balina kemiklerini alet yapımında kullandığı biliniyor. Başka bir teoriye göre ise fosillerin bulunduğu yer yıllar önce yanlış kaydedildi. Yani kemikler aslında denize çok daha yakın bir noktadan çıkarılmış olabilir. Şimdilik en güçlü ihtimal de bu olarak görülüyor.

Her ne kadar büyük bir sınıflandırma hatası yapılmış olsa da araştırmacılar bu keşfin önemli bilimsel değer taşıdığı görüşünde. Matthew Wooller'a göre artık müzede genetik olarak tanımlanmış iki antik balina örneği bulunuyor ve bu kalıntılar gelecekte yapılacak balina araştırmalarına katkı sağlayabilir.

Bu olay son dönemde ortaya çıkan tek fosil karışıklığı değil. Bilim insanları kısa süre önce Teksas'ta bulunan bazı dev kemiklerin sıradan dinozorlara değil, tarih öncesi denizlerin en büyük avcılarından biri olan dev mosasaurlara ait olduğunu açıklamıştı. Görünen o ki modern teknoloji geliştikçe müzelerde yıllardır doğru sanılan birçok fosil yeniden incelenmeye devam edecek.