Osmanlı’nın savaş meydanlarından günümüze: Sancak Mushafları Beyazıt’ta sergileniyor

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı’nın hazırladığı ‘Sancak Mushafları’ sergisi, Beyazıt Yazma Eserler Kütüphanesi’nde ziyarete açıldı. Osmanlı Cihan Devleti’nin kara ve deniz kuvvetlerinde kullanılan, en küçüğü 2,7 santimetre ve 9,3 gram ağırlığındaki 45 sancak mushafı ilk kez bir araya getiriliyor. Gubari hatla yazılan bu minyatür Kur’an-ı Kerimler, mercek yardımıyla okunabilecek boyutlarıyla dikkat çekiyor.

Gubari Hatla Yazılmış 700 Yıllık Miras

Sergide, 20 Aralık 1347 tarihli en eski sancak mushafından Kösem Sultan’ın koleksiyonundan gelen gümüş kaplamalı örneklere kadar geniş bir yelpaze yer alıyor. Beyazıt Yazma Eserler Kütüphanesi Bölge Müdürü Salih Şahin, eserlerin ‘toz’ anlamına gelen gubari hat çeşidiyle yazıldığını belirterek, ‘Bu hatlar çok küçük boyutlarda, ancak mercek yardımıyla okunabilecek boyutlarda. Cava hat kalemi veya kirpi dikenleri kullanılarak yazıldılar’ dedi. Ayrıca altın, gümüş, bakır, pirinç, deri ve kadife gibi farklı malzemelerden yapılan muhafazalar da serginin önemli unsurları arasında.

Savaşlarda Taşınan Manevi Kalkan

Şahin, sancak mushaflarının kullanım amacını şöyle açıkladı: ‘Sancak mushafları sancak aleminin içine muhafaza edilerek yerleştiriliyordu. Gemilerde en yüksek direğin içine konulur, askerler boyunlarına koruyucu olarak takardı. Fatiha, Ayetel Kürsi gibi koruyucu ayetler içerdiğine inanılırdı.’ Osmanlı ordusunda sancağın dini temsil ettiğini vurgulayan Şahin, sancaktarların en önde gittiğini ve düşen sancağı hemen arkadakinin aldığını belirtti. Sergide dikdörtgen, sekizgen, kare ve rulo formundaki mushafların yanı sıra matbu olarak basılmış 1. Dünya Savaşı dönemi örnekleri de bulunuyor.