2 bin yıllık miras öksüz kaldı! Parşömenin son büyük ustası hayatını kaybetti

Parşömenin Türkiye’deki son temsilcilerinden İsmail Araç, yaşlılığa bağlı sağlık sorunları ve solunum yetmezliği nedeniyle evinde hayatını kaybetti. Araç’ın ölümü yakınları sevenleri ve kültür-sanat camiasını yasa boğdu. Bergama Yeni Cami’de bugün öğlen düzenlenen törenin ardından Araç’ın cenazesi Bergama Mezarlığı’nda toprağa verildi.

UNESCO’DAN ‘YAŞAYAN İNSAN HAZİNESİ’ ÜNVANI

İnsanlık tarihine armağan edilen en önemli kültürel miraslardan biri olan parşömenin son büyük ustası İsmail Araç, 1933 yılında Bergama’da dünyaya geldi. Araç, geleneksel Türk el sanatlarının yaşatılmasına sunduğu katkılar nedeniyle 2017 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın ‘Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı’, 2021 yılında ise UNESCO’nun ‘Yaşayan İnsan Hazinesi’ unvanına layık görüldü.

1953 yılında Tabakçılar Köprüsü altında başladığı dericilik mesleğini tam 71 yıl boyunca sürdürdü. Antik Çağ’dan günümüze ulaşan parşömen üretimini, hiçbir kimyasal kullanmadan geleneksel yöntemlerle yapan dünyadaki son ustalarından biri olarak kabul edilen Araç, eserleri ile Bergama’nın kültürel hafızasında simge isimlerden biri oldu.

Bergama Krallığı döneminde M.Ö. 2. yüzyılda geliştirilen en önemli yazı malzemelerinden parşömeni birebir geleneksel yöntemlerle günümüze taşıyan Araç, oğlak ve keçi derilerini özel işlemlerden geçirerek kullanılır hale getirdi.

Ağır fiziksel emek gerektiren bu mesleği yıllarca tek başına sürdürdü. Özellikle ‘kavaleto’ adı verilen geleneksel bıçaklarla yaptığı işçilik, yerli ve yabancı araştırmacıların büyük ilgisini çekti.

Mesleğini gelecek kuşaklara aktarmayı hedefleyen usta sanatçı yaşamının son dönemlerinde bu hayalini gerçekleştirdi. Demet Sağlam Tokbay ve Nesrin Ermiş Pavlis’i yetiştirerek geleneksel parşömen sanatının devam etmesini sağlamak isteyen Araç, düzenlenen ‘peştemal kuşatma’ töreniyle çıraklarına ustalık icazeti verdi.