Savaşın komuta-kontrolünde önemli aktör! Cephede yapay zeka

26.05.2026 – 06:59 | Son Güncellenme: 26.05.2026 – 06:59

ASLIHAN ALTAY KARATAŞ / ANKARA – Milli İstihbarat Akademisi’nin (MİA) “Askeri ve Jeopolitik Perspektiften ABD/İsrail-İran Savaşı ve Türkiye” başlıklı raporunda YZ’nin savaştaki artan rolüne mercek tutuldu. Raporda savaşın, YZ’nin modern harp sahasında bir “kuvvet çarpanı” olmaktan çıkarak asli bir “kuvvet unsuru” hâline geldiğini ortaya koyduğu belirtilirken, “YZ; operasyonel tempoyu belirleyen, hedefleme süreçlerini yöneten ve komuta-kontrol mimarisini yeniden şekillendiren bir bileşene dönüşmüştür. Ancak bu dönüşüm beraberinde ciddi riskler getirmektedir. Bunlar arasında; kontrol kaybı, yanlış hedefleme ve sivil kayıplar ile karar süreçlerinde şeffaflık eksikliği ön plana çıkmaktadır” denildi.

YZ’nin savaş alanındaki rolünün, ABD/İsrail-İran Savaşı’yla birlikte niteliksel bir sıçrama yaşadığına dikkat çekilen raporda, şunlar kaydedildi:

“YZ, bir karar destek unsuru ve istihbarat üretim süreci aracı olmaktan çıkarak doğrudan operasyonel çıktılar üreten, ‘komuta-kontrol yapısının bütünleşik bir parçası’ haline gelmiştir. Savaşın başından itibaren ABD-İsrail hava harekatı, YZ’nin merkezde konumlandığı eş zamanlı saldırılarla yürütülmüştür. Ali Hameney’in öldürüldüğü bombardıman başta olmak üzere düzenlenen saldırıların büyük kısmında hedef tespit ve teşhisi, hedef ile taarruz vasıta ve şeklinin eşleştirilmesinin yanı sıra taarruzdan sonra hasar kıymetlendirmesi süreçlerinde de gerçek zamanlı veri iletişim ve işleme altyapısının kullanıldığı bilinmektedir. Bu bağlamda YZ teknolojileri, ISR (istihbarat, gözetim, keşif) faaliyetlerinin merkezinde yer almaktadır.”

Modern savaşın en kritik unsurlarından birinin, hedefler arasından hangilerinin ne zaman vurulacağına karar vermek olduğu ifade edilirken, YZ’nin burada “hedef sınıflandırma”, “önceliklendirme” ve “dinamik güncelleme” fonksiyonlarını yerine getirdiği belirtildi. Balistik füze fırlatma araçları gibi seyyar unsurların tespit ve takip sürecinin YZ olmadan sürdürülemez halde olduğu kaydedilirken, YZ’nin karar döngüsünü hızlandırdığı, OODA döngüsünü (gözlemle, konumlan, karar al, eyleme geç) dramatik şekilde kısalttığı, böylece rakip üzerinde karar üstünlüğü kurmanın anahtarı olarak görüldüğü belirtildi. 

Savaşta ABD ve İsrail’in kullandığı YZ tabanlı karar destek sistemlerinin, insan denetimi ve müdahalesine imkân sağlayacak arayüz ve mekanizmalara sahip olsalar bile, savaşın operasyonel temposu ile “otomasyon yanlılığı (automation bias)” nedeniyle çoğu durumda tamamen özerk çalıştığına dair iddialar olduğuna işaret edildi. YZ’nin savaş alanındaki en temel kullanım alanlarından biri de hava ve füze savunması olduğu vurgulanırken, raporda “İsrail’in, başta Iron Dome (Demir Kubbe) olmak üzere hava savunma silah sistemlerinde ve komuta-kontrol mekanizmalarında YZ’yi aktif olarak kullandığı bilinmektedir. Bu yapıda her bir hava savunma sistemi ve onları idare eden merkezî komuta-kontrol sistemi; tespit edilen hedeflerin rota ve süratlerine göre tehdit niteliklerini analiz etmekte, muhtemel çarpma noktalarını hesaplayıp önceliklendirmektedir. Bu sistemin yaptığı tehdit analizine göre önleyici füzenin ateşlenip ateşlenmeyeceğine karar verilmektedir. Tüm süreç, insan müdahalesi olmadan otomatik şekilde çalışmaktadır” denildi.