Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, CNN Türk’te katıldığı Tarafsız Bölge programında, ABD-İsrail ve İran arasındaki savaşın küresel ekonomide yarattığı çok boyutlu arz şokunu değerlendirdi. Şimşek, savaşın sadece enerji fiyatlarını değil, petrokimyadan gübreye kadar geniş bir yelpazede üretim ve tedarik zincirini etkilediğini, Türkiye’nin dış dengesi ve enflasyon üzerinde baskı oluşturduğunu belirtti. Bakan, öngörülemez şoklara rağmen programın yönetilebilir olduğunu vurguladı.

Savaşın Arz Zincirine Vurduğu Darbe: Petrol, Gübre ve Petrokimya

Bakan Şimşek, Hürmüz Boğazı çevresindeki yoğun petrokimya ve gübre üretimine dikkat çekerek, dünya gübre üretiminin üçte birinden fazlasının bu bölgede gerçekleştiğini, ayrıca çip üretiminden tekstile kadar birçok hammaddenin burada işlendiğini söyledi. Savaşın enerji sevkiyatını doğrudan etkilemediğini ancak bölgesel üretimi vurduğunu ifade eden Şimşek, bu durumun küresel fiyatlamaları etkilediğini, giyimdeki polyester fiyat artışlarının buna örnek olduğunu belirtti. “Dünyanın her yerindeki fiyatlamayı etkiliyor” diyen Bakan, birincil ve ikincil etkilerin küresel büyümeyi yavaşlattığını, enflasyonu yükselttiğini ve faizleri artırdığını kaydetti.

Şimşek: ‘Öngörü Üretmek Kolay Değil’ – Çoklu Şoklar ve Enflasyon Hedefleri

Mehmet Şimşek, 2025 yılının çoklu şoklarla geçtiğini hatırlatarak, Mart ayındaki İBB davası, ABD Başkanı Trump’ın ticaret savaşları, Haziran’daki 12 günlük savaş, zirai don ve kuraklık gibi olayların enflasyon hedeflerini etkilediğini söyledi. Ancak “Bahane peşinde değilim” diyerek, öngörülemez koşullara rağmen hedeflerden sapmaları mazeret olarak kullanmayacağını vurguladı. OVP’nin 3 yıllık bir çerçeve olduğunu ve her yıl güncellendiğini hatırlatan Şimşek, 2023’teki deprem, EYT ve kur korumalı mevduat gibi yapısal faktörlerin enflasyonu üç haneye çıkarma riski oluşturduğunu, ancak yerel kaynaklarla bu riskin yönetildiğini ifade etti.

Küresel Belirsizlikler Karşısında Türkiye’nin Dengeleme Stratejisi

Bakan Şimşek, savaşın Türkiye’nin ihracat yaptığı bölgeyi etkilemesi nedeniyle ticaret hacmi üzerinde olumsuz etkiler yarattığını belirtti. “Ticaretimiz etkileniyor. Bu bölge bizim ihracat yaptığımız bir bölge. Dolaylı etkiler çok boyutlu” diyen Şimşek, küresel büyümedeki yavaşlamanın ve yükselen faizlerin gelişmekte olan ülkeleri daha kırılgan hale getirdiğini ifade etti. Programın bu tür şokları öngörmesinin mümkün olmadığını belirten Bakan, mevcut yol haritasının esnekliğine vurgu yaparak, savaşın yönetilebilir bir şok olduğunu ve Türkiye’nin bu süreci başarıyla yönettiğini sözlerine ekledi.

Sıkça Sorulan Sorular (SSS)

Mehmet Şimşek'e göre savaşın Türkiye ekonomisine etkileri nelerdir?

Mehmet Şimşek, ABD-İsrail-İran savaşının küresel bir arz şoku yarattığını, bu şokun enerji fiyatlarının yanı sıra petrokimya, gübre ve hammadde tedarikini etkilediğini belirtti. Türkiye'nin bu ürünleri dışarıdan temin etmesi nedeniyle dış dengesinin bozulduğunu, ihracat yapılan bölgenin de etkilenmesiyle ticaret hacminde daralma olduğunu ifade etti. Ayrıca küresel enflasyon ve faiz artışlarının Türkiye'nin borçlanma maliyetlerini yükselttiğini vurguladı.

OVP (Orta Vadeli Program) neden savaş gibi şokları öngöremez?

Mehmet Şimşek, OVP'nin 3 yıllık bir plan olduğunu ve her yıl güncellendiğini belirterek, jeopolitik çatışmalar, doğal afetler veya ticaret savaşları gibi öngörülemez dış şokların modellere dahil edilemeyeceğini söyledi. Ekonomistlerin varsayımlara dayalı modeller kullandığını, ancak gerçek dünyanın karmaşık ve doğrusal olmadığını ifade ederek, tahminlerdeki sapmaların kaçınılmaz olduğunu ancak bunları bahane olarak kullanmayacağını vurguladı.

Mehmet Şimşek enflasyon hedeflerindeki sapmayı nasıl açıklıyor?

Şimşek, 2025 yılında İBB davası, Trump'ın ticaret savaşları, 12 günlük savaş, zirai don ve kuraklık gibi bir dizi beklenmedik şok yaşandığını hatırlattı. Bu şokların enflasyon hedeflerini olumsuz etkilediğini kabul etmekle birlikte, bunları mazeret olarak sunmadığını belirtti. OVP'nin esnek yapısı sayesinde şokların yönetilebildiğini, ancak öngörü üretmenin bu koşullarda zor olduğunu ifade etti.