COP31 öncesi sıfır atıkta küresel şehir hamlesi

Sıfır Atık Forumu 2026 kapsamında, şehirlerin sürdürülebilir dönüşümünü hızlandırmayı amaçlayan Küresel Sıfır Atık Bölgeleri Girişimi kamuoyuna tanıtıldı.

Birleşmiş Milletler Sıfır Atık Yüksek Düzeyli Şahsiyetler Danışma Kurulu Başkanı ve Sıfır Atık Vakfı Onursal Başkanı Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi'nin himayelerinde gerçekleştirilen forumda tanıtılan girişim, COP31 öncesinde yerel yönetimlerin sıfır atık taahhütlerini ölçülebilir uygulamalara dönüştürmelerine ve döngüsel ekonomi odaklı sistem değişiklikleri gerçekleştirmelerine destek olmayı hedefliyor.

Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Birleşmiş Milletler Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş tarafından tanıtılan girişim, küresel ölçekte hızla artan atık üretimi ve kaynak tüketimi karşısında şehirlerin dönüştürücü gücünü harekete geçirmeyi amaçlıyor.

Ağırbaş, sıfır atık yaklaşımının yalnızca çevresel bir politika değil, toplumun tüm kesimlerini kapsayan bütüncül bir iklim eylemi modeli olduğunu vurgulayarak, şehirlerin bu dönüşümde öncü rol üstlenmesi gerektiğine dikkat çekti.

YEREL YÖNETİMLER DÜZEYİNDEKİ EN SOMUT UYGULAMA MEKANİZMALARINDAN BİRİ

Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi'nin liderliğinde Türkiye'den dünyaya yayılan Sıfır Atık Hareketi, bugün yalnızca atık yönetimi alanında değil; iklim değişikliğiyle mücadele, kaynak verimliliği, sürdürülebilir kalkınma ve döngüsel ekonomi alanlarında da küresel ölçekte yol gösterici bir dönüşüm modeli olarak kabul görüyor.

Küresel Sıfır Atık Bölgeleri Girişimi de bu vizyonun yerel yönetimler düzeyindeki en somut uygulama mekanizmalarından biri olarak öne çıkıyor.

Forum kapsamında gerçekleştirilen "Şehirler Günü" oturumu, dünyanın farklı bölgelerinden belediye başkanlarını, şehir ağlarını, kalkınma kuruluşlarını ve finansman aktörlerini aynı masa etrafında buluşturdu.

Yuvarlak masa formatında düzenlenen toplantılarda şehirlerin iklim hedeflerine ulaşmasında sıfır atık politikalarının oynadığı kritik rol ele alınırken, yerel yönetimlerin uygulama kapasitesini artıracak yeni iş birlikleri değerlendirildi.

Girişimin ilk aşamasında Meksika'nın başkenti Mexico City, Kenya'nın Kisumu şehri ve Malezya'nın George Town kenti pilot bölgeler olarak belirlendi.

Bu şehirlerde geliştirilecek uygulamalar; atık oluşumunun önlenmesi, metan emisyonlarının azaltılması, kaynak verimliliğinin artırılması ve sürdürülebilir kentsel dönüşüm politikalarının yaygınlaştırılması açısından örnek modeller oluşturacak.

Küresel Sıfır Atık Bölgeleri Girişimi; atık önleme ve azaltma politikaları, organik atıkların geri dönüşümü, yeniden kullanım ve onarım sistemleri, döngüsel iş modelleri, yerel ortaklıklar, toplumsal katılım mekanizmaları ve yatırım yapılabilir projeler gibi çok boyutlu alanlarda şehirlere destek sağlamayı hedefliyor.

Böylece küresel iklim taahhütleri ile yerel düzeyde elde edilen somut sonuçlar arasındaki mesafenin azaltılması amaçlanıyor.

Girişim kapsamında ayrıca Küresel Metan Merkezi ile yakın iş birliği yürütülmesi planlanıyor.

Organik atıklardan kaynaklanan metan emisyonlarının azaltılmasına yönelik çalışmaların, COP28 sürecinde başlatılan Düşük Metan Girişimi ile uyum içerisinde yürütülmesi öngörülüyor.

Bu yaklaşım, sıfır atık politikalarının iklim değişikliğiyle mücadelede doğrudan emisyon azaltımına katkı sağlayan etkili araçlardan biri olduğunu bir kez daha ortaya koyuyor.

ŞEHİRLER TARAFINDAN UYGULANABİLECEK ÖRNEK MODELLER GELİŞTİRİLECEK

Sıfır Atık Forumu boyunca düzenlenecek oturumlarda yerel yöneticiler, uzmanlar ve uluslararası kuruluş temsilcileri; sıfır atık sistemlerinin şehir ölçeğinde nasıl yaygınlaştırılabileceğini, iklim dirençliliğinin nasıl güçlendirilebileceğini ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerine nasıl katkı sağlanabileceğini değerlendirecek.

Tartışmaların odağında ise belediyelerin ve yerel aktörlerin iklim eylemindeki artan rolü yer alıyor.

Küresel Sıfır Atık Bölgeleri Girişimi'nin temel hedeflerinden biri de şehirlerin yalnızca kendi dönüşümlerini gerçekleştirmesi değil, aynı zamanda diğer şehirler tarafından uygulanabilecek örnek modeller geliştirmesini sağlamak.

Bu kapsamda katılımcı bölgelerin ölçülebilir geri dönüşüm, kaynak verimliliği ve döngüsellik hedeflerine ulaşırken, gelecekteki ulusal ve uluslararası politikalara yön verecek uygulama örnekleri ortaya koymaları bekleniyor.

Sıfır Atık Vakfı, şehirlerin küresel iklim mücadelesindeki rolünün her geçen gün daha da önem kazandığına dikkat çekerek, yerelden başlayan dönüşümün küresel etkiler yaratabileceğine inanıyor.

Vakıf tarafından desteklenen bu yeni girişim, şehirlerin iklim eylemini günlük yaşamın bir parçası haline getirmesine, kaynak kullanımını azaltmasına ve daha dirençli yaşam alanları oluşturmasına katkı sağlayacak stratejik bir adım olarak değerlendiriliyor.

COP31'e giden süreçte hayata geçirilen Küresel Sıfır Atık Bölgeleri Girişimi, Sayın Emine Erdoğan Hanımefendi'nin öncülüğünde büyüyen Sıfır Atık Hareketi'nin uluslararası ölçekte yeni bir aşamaya geçtiğini gösteriyor.

Girişim, döngüsel ekonomi ve sıfır atık yaklaşımlarının emisyon azaltımı, iklim direnci ve sürdürülebilir kentsel kalkınma alanlarında eş zamanlı faydalar sağlayabileceğini ortaya koyarak, küresel iklim eylemine somut katkı sunmayı hedefliyor.