Her gün kahve içenlerde "gizli yorgunluk" alarmı: Etkisi 10 saat sürüyor

Gün içinde içilen kahvenin etkisinin yalnızca birkaç saat sürdüğü düşünülse de yeni araştırmalar durumun sanıldığından farklı olabileceğini ortaya koydu. Bilim insanlarına göre öğleden sonra tüketilen kafein bile gece uykusunun derinliğini fark edilmeden azaltabiliyor.

Polonya'daki Szczecin Üniversitesi ile Wroclaw Tıp Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü ve "Nutrients" dergisinde yayımlanan kapsamlı inceleme, kafeinin uyku sırasında beynin elektriksel faaliyetleri üzerindeki etkilerini değerlendirdi.

Araştırmaya göre öğleden sonra içilen kahve gece uykusunu etkileyebiliyor. (Haberde yer alan fotoğraflar Takvim Foto Arşiv'e aittir)

Araştırmada özellikle "yavaş dalga aktivitesi" olarak tanımlanan derin uyku evresi mercek altına alındı. Uzmanlara göre bu evre, beynin dinlenme, hafıza düzenleme ve metabolik atıkları temizleme süreçleri açısından kritik önem taşıyor.

32 farklı çalışmanın incelendiği araştırmada, kafeinin bu derin uyku aktivitesini belirgin şekilde baskıladığı tespit edildi.

Bazı deneylerde yatmadan önce alınan kafeinin orta yaş grubundaki bireylerde derin uyku oranını yaklaşık yüzde 40 azalttığı belirlendi.

Bilim insanları kafeinin derin uyku süresini azaltabileceğini belirtti.

Araştırmacılar, kişilerin sabah dinlenmiş hissetmesinin her zaman kaliteli uyku anlamına gelmediğine dikkat çekti.

Çalışmanın yazarlarından Prof. Dr. Donata Kurpas, kişinin gece boyunca uyandığını fark etmese bile beynin tam anlamıyla derin uykuya geçememiş olabileceğini belirtti.

Uzmanlara göre bu durum özellikle düzenli kahve tüketen kişilerde uzun vadede fark edilmeyen bir uyku yorgunluğu oluşturabiliyor.

Yeni çalışma beynin gece boyunca tam anlamıyla dinlenemeyebileceğini ortaya koydu.

Araştırmada dikkat çeken başlıklardan biri de "paraksantin" adı verilen metabolit oldu. Kafein vücutta parçalandığında ortaya çıkan bu maddenin, saatler sonra bile beyindeki uyanıklık mekanizmasını aktif tutabildiği ifade edildi.

Bilim insanlarına göre kafein tüketiminden 8 ila 10 saat sonra paraksantin seviyeleri bazı kişilerde doğrudan kafein miktarını aşabiliyor.

Bu nedenle sabah ya da öğleden sonra tüketilen kahvenin etkisi gece saatlerine kadar devam edebiliyor.

Uzmanlara göre kişi uyuduğunu sansa bile beyin yeterince toparlanamayabiliyor.

Araştırma, herkesin kafeine aynı tepkiyi vermediğini de ortaya koydu. Bazı genetik özelliklere sahip kişilerde kafeinin uyku üzerindeki etkisinin daha güçlü hissedildiği belirtildi.

Özellikle ileri yaş grubunda ve gençlerde derin uyku baskılanmasının daha belirgin olduğu kaydedildi.

Araştırmada küçük boy enerji içeceğine eşdeğer miktardaki kafeinin bile ergenlerde uyku düzenini etkileyebildiği vurgulandı.

Araştırmacılar, performans artırıcı etkisi nedeniyle sporcular arasında yaygın kullanılan kafeinin gece toparlanmasını olumsuz etkileyebileceğini belirtti.

Özellikle akşam saatlerinde tüketilen kafeinin, motor becerilerin gelişimi ve fiziksel yenilenmeyle ilişkili uyku süreçlerini baskılayabileceği ifade edildi.

Uzmanlar, kısa vadede enerji artışı sağlayan kafeinin uzun vadede uyku kalitesini düşürerek daha fazla yorgunluk ve yeniden kafein ihtiyacı oluşturabileceği uyarısında bulundu.

Araştırmanın sonuç bölümünde kafeinden tamamen uzak durulması gerektiği yönünde bir öneri yapılmadı. Ancak uzmanlar, tüketim miktarı kadar gün içindeki zamanlamanın da önemli olduğuna dikkat çekti.

Bilim insanlarına göre özellikle öğleden sonra ve akşam saatlerinde alınan yüksek miktarda kafein, kişinin fark etmediği şekilde gece boyunca beynin dinlenme sürecini değiştirebiliyor.