Parayla alakalı bayramlık sorular ve cevaplarım

Ben bugün hane halkının ekonomi ve yatırımlarla alakalı en çok merak ettiği konulara değineceğim.

Çoğu kişi şehir dışına çıktığında ya memleketinden ev, arsa satın almayı ve tatil bölgelerinden yazlık almayı ya da ev inşaatı yapmayı planlar. Bu tür yatırımlar veya düşünceler kişinin yaşı, geliri, beklentisi ve ekonomik gücüne göre değişiklik gösterir. 30-40 yaş grubunda ve maaşlı çalışan olsaydım memlekete ev yaptırmak yerine yaşadığım şehirden 1+1 daire alıp kiraya verirdim. Kirayı altın olarak biriktirir, emekli olacağımda kiradan biriktirdiğim altınla evimi inşa ederdim. Hem sürekli kira gelirim olurdu hem de mal sahibi olurdum. Yılda 10-15 gün gideceğim bir ev inşa etmezdim. 10-15 yıl sonra o ev eski olacak, emekli olduğunda alırsam yeni bir eve gireceğim.

Arsa ya da tarla almak; kuyumcudan altın, dövizciden döviz almaya benzemez! İyi bir araştırma, değerinde almak ve geleceği planlamak önemli. Toprak yatırımını konut yatırımından daha çok önemsiyorum. İyi bir tercih konuttan daha fazla kazandırır. Kira için ev pasif gelir önemli ama toprak yatırımı zengin edebilir. Kişinin yönlendirmesiyle değil, tapu ve belediyeden satın alacağımız arsa veya tarla için bizzat bilgilenmek gerekiyor.

Ortamınızda “Abi dolar fırlayacakmış, devalüasyon olacakmış, bankalar batacakmış” diye bir şey duyarsanız, orayı terk edin derim.

Hem boş vakit hem de etki altında kalabilir, karamsar olabilirsiniz. Döviz, bir yatırım aracı değildir. Döviz, bir ödeme aracıdır.

Türkiye’de en az getiri dövizdedir. İnternette son 20 yılın getirilerini incelediğinizde bunu görebilirsiniz. Yıl sonu dolar/TL kurunda 50-52 lira, Euro/TL’de 60-62 lira hedef konumunda olması bekleniyor. Bu yıl sanırım kağıt paralarda en çok Çin Yuanı ve Rus Rublesi konuşulabilir.

Altın ve gümüş ise “savaş manipülasyonu” nedenli baskı altında. Merkez bankaları fiziki stoklarını artırmaya devam ediyor. Bugünlerde 6 bin 600-6 bin 800 lira aralığında olan gram altın 25 Mayıs 2025’te 4 bin 200 lira idi. Bugünlerde 110-115 lira aralığında olan gram gümüş 25 Mayıs 2025’de 43 lira idi. Altın ve gümüş uzun vadede yatırımcısını enflasyona karşı koruyan değerli yatırım araçları. Uzun vadeli planlama yapanlar altın ve gümüşte kazanmaya devam ediyor. 2026 yılını altın ve gümüşte “toplama yılı” olarak görüyorum.

Kişisel olarak lüks araçlara mesafeli olduğumu söyleyebilirim. Türkiye’de araç çok seviliyor ve itibar olarak görülüyor. Benim tercihim araca 1 milyon TL’den fazla bütçe ayırmamak. Trafikte aynı hız, trafikte aynı yoğunluk çilesi. Evi olmayana araç fazla lüks. Önce barınma ihtiyacı ve kiradan kurtulmak. Evi olmayan araç alsın, kapısında veya garajında yatsın her ay 10 bin lira gideri var. Evi olmayan -20 bin ile aya başlar! Özellikle yeni evlenen ya da evlenecek çiftlerimize önceliklerinin ev olması gerektiğini belirtmek isterim. Çok zengin olsam da arabaya ayıracağım miktar, 1 milyon lirayı yine de geçmezdi. Sıfır araçlarda döviz kuru nedenli yükseliş bekliyorum. Haliyle ikinci el araçlar da değerlenir diye düşünüyorum.

TL mevduatları kısa vadede mantıklı görülse de altın ve gümüş karşısındaki yıllık karşılaştırmayı yapanlar gerçeği görecektir. Yıllık bazda altın ve gümüşten fazla getirisi olacağını düşünmüyorum.

Cevap basit ve net; “Birikimleri çeşitlendirmek, uzun vadeli strateji belirlemek.” “2026 yılı Manipülasyon yılı” olduğundan yıl sonuna kadar bu soru çok sorulacak. Ancak birikimlerini çeşitlendiren, fiyata değil miktara odaklanan, uzun vadeli strateji belirleyen bu yıl zarar etmez. Her ne olursa olsun tek bir enstrümana yatırım yapmak yanlış, çeşitlendirmek doğru. Böyle yaptığınızda düşerken de yükselirken de kazanan hep siz olursunuz. Mesela: 1 milyon TL’niz var; 200 bin lira TL, 200 bin lira döviz, 200 bin lira emtia, 200 bin lira borsa, 200 bin lira fonlar ve mevduat (tercihe göre değişir).