Trump’ın ardından Çin’de kritik zirve! Şi ve Putin’den Batı’ya mesaj

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, düzenlediği ziyaret kapsamında Çin'in başkent Pekin’de Şi Cinping ile bir araya geldi.

Donald Trump’ın Pekin temaslarının hemen ardından gerçekleşen görüşme, dünya kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Tiananmen Meydanı’nda Putin için devlet töreni düzenlenirken, iki lider Büyük Halk Salonu’nda baş başa ve heyetler arası görüşmeler gerçekleştirdi.

Taraflar, 2001 yılında imzalanan “Çin-Rusya İyi Komşuluk, Dostluk ve İşbirliği Anlaşması”nın süresinin uzatılması konusunda mutabakata vardı.

Şi Cinping, 25 yıl önce imzalanan anlaşmanın iki ülke arasındaki uzun vadeli dostluğun ve stratejik iş birliğinin temelini oluşturduğunu söyledi.

Çin lideri, uluslararası sistemin hızla değiştiğini belirterek, “güçlünün haklı olduğu orman kanunu” anlayışının yeniden ortaya çıkma tehlikesine dikkat çekti.

Şi Cinping, İran ile İsrail arasında tırmanan gerilime ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu.

Şi, “Körfez bölgesi ve Orta Doğu savaş ile barış arasında kritik bir kavşakta. Derhal tüm çatışmalara son verilmeli ve müzakerelere dönülmeli.” ifadelerini kullandı.

Çin lideri ayrıca enerji tedarik zincirlerindeki sorunların azaltılması, küresel ticaretin korunması ve uluslararası düzenin istikrarı için ateşkesin gerekli olduğunu vurguladı.

Vladimir Putin ise Rusya ile Çin arasındaki ilişkilerin “benzeri görülmemiş derecede yüksek bir seviyeye” ulaştığını söyledi.

Şi Cinping’i “sevgili dost” sözleriyle selamlayan Putin, Çin atasözünden alıntı yaparak, “Dostlar bir gün birbirini görmemişse, sanki üç sonbahar geçmiş gibi gelir.” dedi.

Putin, iki ülke arasındaki ticaret hacminin son 25 yılda 30 kat arttığını belirterek, “Birkaç yıldır 200 milyar doları rahat şekilde aşıyor.” ifadelerini kullandı.

Putin, Orta Doğu’daki kriz ortamına rağmen Moskova’nın enerji alanındaki rolünü sürdürdüğünü belirtti.

Rus lider, “Orta Doğu’daki kriz sürerken Rusya enerji kaynaklarında güvenilir bir tedarikçi, Çin ise bu kaynakların sorumlu bir müşterisi olmayı sürdürüyor.” diye konuştu.

Putin ayrıca Şi’yi gelecek yıl resmi ziyaret için Rusya’ya davet etti.

Rusya ile Çin arasındaki iş birliğinin küresel dengeler açısından kritik olduğunu savunan Putin, “Tüm aktörlerin çıkarlarının dengelendiği çok kutuplu bir dünya düzeni oluşuyor.” değerlendirmesinde bulundu.

Putin, iki ülkenin BRICS, Şanghay İşbirliği Örgütü ve G20 gibi platformlarda yakın iş birliğini sürdüreceğini söyledi.

Şi Cinping, Putin’i Halk Büyük Salonu’nda askeri törenle karşıladı.

Pekin’in merkezindeki törende askeri bando Rusya ve Çin milli marşlarını çalarken, ellerinde iki ülkenin bayraklarını taşıyan çocuklar Çince “Hoş geldiniz” sloganları attı.

Tören, Şi’nin birkaç gün önce aynı salonda Donald Trump’ı ağırlamasının ardından gerçekleşmesi nedeniyle uluslararası basında dikkat çekti.

Görüşmeler önce daha az sayıda ismin katıldığı “dar formatlı toplantı” ile başladı. Ardından liderler heyetleriyle birlikte “geniş formatlı toplantıya” geçti.

Çin Dışişleri Bakanı Wang Yi’nin de Rus mevkidaşı Sergey Lavrov ile görüşmesi bekleniyor.

Zirve öncesinde Çin Ticaret Bakanlığı, Çin’in 200 adet Boeing uçağı satın alacağını doğruladı.

Açıklama, Trump’ın daha önce ima ettiği Boeing siparişinin Pekin tarafından ilk kez resmi olarak teyit edilmesi anlamına geldi.

Washington ile Pekin arasındaki gerilim sürerken, Şi ve Putin’in son yıllarda giderek daha yakın ilişkiler kurduğu ifade edildi.

İki liderin birbirlerini sık sık “sevgili dost” ve “eski dost” ifadeleriyle tanımlaması dikkat çekerken, geçen yıl resmi görüşmelerin ardından eski bir imparatorluk bahçesinde birlikte çay içmeleri dünya basınında geniş yer bulmuştu.