Yerebatan Sarnıcı yeniden ziyarete açıldı: Haziran boyunca girişler ücretsiz

Öte yandan Yerebatan Sarnıcı'nın mülkiyet ve yönetim sürecine ilişkin tartışmalar da yeniden gündeme geldi. Vakıflar Genel Müdürlüğü, yapının 5737 Sayılı Vakıflar Kanunu kapsamında mazbut vakıflar adına tescil edildiğini vurgularken, Türk vatandaşlarına Haziran ayı boyunca ücretsiz ziyaret imkanı sağlanacağını duyurdu.

İstanbul'un simge kültür miraslarından biri olan Yerebatan Sarnıcı, tahliye işlemlerinin ardından gerçekleştirilen bakım ve onarım çalışmalarının tamamlanmasıyla yeniden ziyaretçilerin kullanımına sunuldu. Yetkililer, bugün saat 09.00 itibarıyla sarnıcın yeniden hizmet vermeye başladığını açıkladı.

Vakıflar Genel Müdürlüğü, kültürel mirasın korunmasının ve ziyaretçilerin yapıyı kesintisiz şekilde deneyimleyebilmesinin kurumun temel öncelikleri arasında yer aldığını bildirdi.

Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yapılan açıklamada, Yerebatan Sarnıcı'nın 5737 Sayılı Vakıflar Kanunu'nun 30. maddesi kapsamında mazbut vakıflar adına tescil edildiği ve tahliye işlemlerinin tamamlanmasının ardından Vakıflar idaresine devredildiği ifade edildi.

Vakıflar Bölge Müdür Yardımcısı Levent Çetin, sürecin tüm aşamalarının yürürlükteki mevzuata uygun olarak gerçekleştirildiğini belirtti. Çetin, Osmanlı vakıf sistemi içerisindeki tarihi kayıtlar ile uzman raporlarının değerlendirilmesi sonucunda yapının vakıf hukukuna konu olabilecek nitelikte olduğunun ortaya konulduğunu söyledi.

"Vakıf yoluyla meydana gelip de her ne suretle olursa olsun hazine, belediye, özel idareler, köy veya diğer kamu tüzel kişileri ile bunlara ait müessese, iktisadi işletme ve bağlı ortaklıklarının mülkiyetine geçmiş vakıf kültür varlıkları mazbut vakfına devrolunur. Bizim yaptığımız araştırmalarda ve uzmanlarımızın hazırladığı raporlarda; 1921 tarihli Evkaf-ı Hümayun Nezareti tezkereleri ile 1926-1928 yıllarına ait kadastro kayıtları incelendiğinde Yerebatan Sarnıcı'nın Osmanlı döneminde Fatih Sultan Mehmet Han (Ayasofya) Vakfı ve Kanuni Sultan Süleyman Han (Kırk Çeşme) Vakfı başta olmak üzere vakıf su sistemi ve akar-hayrat ağının doğrudan bir parçası olduğu tartışmasız şekilde ortaya çıkmaktadır. Dolayısıyla yasanın emrettiği şekilde sarnıç, asıl sahibi olan vakıflara tescil edilmiş ve 2 Haziran 2026 tarihi itibariyle tahliye işlemi tamamlanarak Genel Müdürlüğümüzce teslim alınmıştır"

Tahliye sürecinin ardından alanda kapsamlı teknik incelemeler gerçekleştirildi. Yapılan kontrollerde belirlenen bakım ve onarım ihtiyaçlarının giderilmesi sonrasında Yerebatan Sarnıcı'nın yeniden ziyarete açıldığı bildirildi.

Konuya ilişkin değerlendirmede bulunan Levent Çetin, "Bu tarihi yapıyı korumak, yaşatmak ve vakfiye şartlarına uygun şekilde gelecek nesillere aktarmak temel önceliğimizdir" dedi.

Vakıflar Genel Müdürlüğü, Türk vatandaşları için önemli bir uygulamayı da duyurdu. Buna göre yerli ziyaretçiler, Haziran ayının sonuna kadar Yerebatan Sarnıcı'nı ücretsiz olarak gezebilecek.

Yetkililer, ücretsiz ziyaret uygulamasının ardından Türk vatandaşlarının yapıyı MüzeKart sistemi üzerinden ziyaret etmeyi sürdürebileceğini belirtti.

Yerebatan Sarnıcı'nın Bizans dönemine ait bir yapı olması nedeniyle vakıf hukukuyla ilişkilendirilemeyeceği yönündeki görüşlere de açıklık getirildi.

Vakıflar Genel Müdürlüğü, 5737 Sayılı Vakıflar Kanunu hükümleri doğrultusunda vakıf kaynaklarıyla inşa edilen, onarılan veya işletilen kültür varlıklarının vakıf sistemi içerisinde değerlendirildiğini vurguladı.

"5737 Sayılı Vakıflar Kanunu'nun 30. maddesinin ikinci fıkrasında, bir eserin mülkiyetinin doğrudan vakfedilmiş olmasının yanı sıra; vakıf kaynaklarıyla inşa edilmesi, onarılması veya ilaveler yapılması halinde de vakıf yoluyla meydana gelmiş sayılacağı açıkça belirtilmiştir. Bilindiği gibi, İstanbul'un fethinden sonra antik dönemden ve Bizans'tan devralınan pek çok ikonik kültür varlığı, fetih hukuku ve kurulan Osmanlı vakıfları aracılığıyla koruma altına alınmıştır. Yüzyıllar boyunca bu tarihi yapıların her türlü idaresi, kapsamlı restorasyonları, onarımları ve bakımları tamamen Osmanlı vakıflarının bütçeleri ve kaynaklarıyla gerçekleştirilmiştir. Yerebatan Sarnıcı da bu yaklaşımın en somut örneklerinden biridir; yüzyıllar boyunca Osmanlı vakıf sistemi içerisinde işletilmiş, bakımı yapılmış, vakıf sularıyla beslenmiş ve vakıf hayratlarına su dağıtan bir merkez işlevi görmüştür. Dolayısıyla bu ve benzeri yapıların kökeninin antik döneme dayanması, onların asırlar boyu vakıf eliyle yaşatıldığı gerçeğini değiştirmeyeceği gibi, üzerlerindeki vakıf hukukunu da ortadan kaldırmaz"

Yetkililer, 2008 yılından bugüne kadar 5737 Sayılı Vakıflar Kanunu kapsamında toplam 1.191 taşınmaz kültür varlığının mazbut vakıflar adına tescil edilerek Vakıflar Genel Müdürlüğü envanterine dahil edildiğini açıkladı.

İstanbul genelinde ise çeşitli kamu kurumlarından toplam 638 taşınmazın benzer yasal süreçler sonucunda vakıflar adına tescil edildiği bilgisi paylaşıldı.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından açılan davalar ile istinaf sürecine ilişkin gelişmelerin ilgili kurumların hukuk birimleri tarafından takip edildiği belirtildi. Yetkililer, yargı mercilerinin vereceği kararlara saygı çerçevesinde hareket edildiğini ifade etti.

Vakıflar Bölge Müdür Yardımcısı Levent Çetin, açıklamasının sonunda kültürel mirasın korunmasının ve ziyaretçilerin tarihi yapıyı kesintisiz şekilde deneyimleyebilmesinin kurumun öncelikli hedefi olduğunu yineledi.